بياييد يک حالت آرماني را تصور کنيم. ابتدا به يک نويسنده خوب ، آگاه و البته مشرف به فن ويرايش نيازمنديم. اين نويسنده عزيز به هزار زور و زحمت و تلاش و کوشش و پشتکار و البته به پشتوانه دانش و تجارب فراوان ، کتابي بسيار عالي و درخور فرهنگ چند هزارساله اين مرز و بوم مي نگارد. سپس ويراستاري مودب و چيره دست و بسيار در زمينه زبان و ادبيات دانشمند، به دقت و با نگاهي موشکافانه سراسر اين اثر سترگ را ويرايش مي کند. ناشري بسيار بسيار مودب که همت به چاپ اين اثر گرانسنگ گمارده است ، شب تا صبح خوابش نمي برد از شوق آن که اين نامه پرمايه هرچه سريع تر به زينت طبع آراسته شود و با گسيل آن به بازار نشر برگ زريني بيفزايد بر کارنامه طلايي اين مهد پر گهر! همان گونه که در ابتدا عرض کردم يک حالت آرماني را متصوريم و مي پنداريم که قصد ناشر و البته نويسنده محترم جز آنچه که گذشت نيست. حال اين ناشر مودب با اين همه شور و اشتياق و همانا عجله ، اين اثر گرانقدر را به دست افراد مودبي به نام رايانگارها (!) يا همان تايپيست ها مي سپارد. توجه داريد که ممکن است همچنان حروفچيني دستي هم رايج باشد، ولي از آن روي که يک حالت آرماني را تصور مي کنيم ، به فناوري نگاه ويژه اي داريم (اگر نگارنده را همراهي فرماييد به سبب آن پي خواهيد برد). حال اين مودبان (منظور همان رايانگاران) به دليل آن که همواره از ضيق زمان در عذابند، بسرعت کمر به رايانگاري اين اثر گرانمايه مي بندند. نظر داشته باشيد که در حالت آرماني هم ضيق زمان وجود دارد و حتي در حالت آرماني هم ناشر عزيز عجله دارد! يک بار ديگر مراحل را بازنگري مي کنيم: نويسنده مودب است ، ويراستار مودب است ، ناشر هم خيلي مودب است و همچنين اند رايانگاران. پس مشکل کجاست؟! از آنجا که حالت بررسي شده بسيار آرماني است ، مشکل را نمي توان به گردن هيچ کسي انداخت و تنها مي توان گفت مشکل از فناوري است ! به برکت همين فناوري و سرعت است که اشتباهات و اشکالات فراواني به مدد پنجه هاي تواناي رايانگاران به مرغزار ادب و فرهنگ راه مي يابد. مشاهده فرموديد که هرچند تا مرحله رايانگاري ، همه دست اندرکاران مودب باشند، ولي پس از رايانگاري و پيش از نشر، شخص مودبي نباشد که اثر را مورد بازبيني قرار دهد چه رخ خواهد داد. در پايان همچنان پافشاري مي کنم که کوتاهي از هيچ مودبي نبوده و تنها بايد فناوري را به ديده سرزنش نگريست. با تشکر فراوان از حضرت فناوري که با کمال بزرگواري تمام کوتاهي ها را به گردن گرفت و همه مجازات ها را به جان خريد و نگارنده را از سرگرداني اي بزرگ وارهانيد.... محمدمهدي برزگر
